Özgüven Eksikliği Nasıl Gelişir? Nedenleri ve Belirtileri

Özgüven eksikliği çoğu zaman tek bir olaydan değil, zamanla biriken deneyimlerden ve bu deneyimleri nasıl yorumladığımızdan kaynaklanıyor. Öğrencilerle yaptığımız görüşmelerde en sık karşılaştığımız nedenleri burada topladık.

Kayıplar ve büyük değişimler

Aileden birini ya da yakın bir arkadaşı kaybetmek, anne babanın boşanması, ilk kez evden ve aileden ayrılmak, bir arkadaşlığın ya da ilişkinin bitmesi gibi olaylar, kişinin kendine bakışını sarsabiliyor. Bu dönemlerde kişi kendini daha savunmasız hissedebiliyor.

Olumsuz olaylara takılıp kalmak

Başarısızlık ve hayal kırıklığı herkesin hayatında var. Sorun, bunları bir deneyim olarak görmek yerine üzerinde fazla durmak. Kötü geçen bir deneme, “bu konuyu çalışmam gerekiyor” yerine “ben başarısız biriyim” diye yorumlandığında, özgüven yıpranıyor.

Kendini acımasızca eleştirmek

Kendi yeteneklerini sürekli küçümseyen, hatalarını affetmeyen öğrenciler zamanla denemekten bile çekinmeye başlıyor. Kendine karşı olan bu sertlik, çoğu zaman başkalarından duyulan eleştirilerin içselleştirilmiş hali.

Olayları olduğundan kötü görmek

Bir sorunun sonuçlarını gerçekte olduğundan daha kötü değerlendirmek de yaygın bir düşünce hatası. “Bu sınavı kötü geçersem her şey biter” düşüncesi, hem kaygıyı artırıyor hem de özgüveni zayıflatıyor.

Başkalarının beklentileri

Ailenin ve arkadaşların beklentilerini karşılamak için aşırı baskı hissetmek, kişinin kendi kimliğini geliştirmesini ve kendi kararlarını vermesini zorlaştırıyor. Sürekli başkası için çalışan öğrenci, başardığında bile kendini tatmin olmuş hissetmeyebiliyor.

Gerçekçi olmayan hedefler

Ulaşılması neredeyse imkânsız hedefler koymak, her seferinde “yine olmadı” duygusunu yaşatıyor. Hedef küçültüldüğünde ve adım adım büyütüldüğünde, başarı duygusu da geri geliyor.

Başarısızlık korkusu

Bir dersten kaldığında kendini “bir dersten kalmış iyi bir insan” olarak değil, “işe yaramaz ve başarısız biri” olarak görmek, başarısızlık korkusunun tipik bir örneği. Bu korku, kişiyi yeni şeyler denemekten alıkoyuyor.

Ne yapılabilir?

Nedenleri fark etmek ilk adım. Ardından küçük ve gerçekçi hedefler koymak, düşünce hatalarını sorgulamak ve destek istemek geliyor. Pratik önerilerimizi özgüven nasıl artırılır yazımızda bulabilirsiniz. Veliyseniz çocuklarda özgüven geliştirme yazımız size yol gösterebilir.

Bu duygular uzun süredir devam ediyor ve günlük hayatı etkiliyorsa, bir uzmandan destek almak en doğru adım olacaktır.