Bir Ders Nasıl Planlanır? Öğretimin 9 Aşaması ve Kursumuzda Uygulanışı
İyi bir ders tesadüfen iyi geçmez. Arkasında, öğrencinin dikkatini nasıl çekeceğinden yeni bilgiyi nasıl kalıcı hale getireceğine kadar düşünülmüş bir plan vardır. Eğitim bilimlerinde bu planın aşamaları uzun süredir tartışılıyor; en bilinen modellerden biri, öğretimi dokuz aşamada ele alıyor. Kursumuzda derslerimizi planlarken bu aşamalardan yararlanıyoruz.
1. Dikkati çekmek
Bilgiyi işleme kuramına göre öğrenme, dikkatle başlıyor. Öğrenci yalnızca dikkat ettiği, kendisi için önemli olan bilgiyi öğreniyor. Bu yüzden derse bir soru, ilginç bir örnek ya da günlük hayattan bir durumla başlıyoruz.
2. Hedefi paylaşmak
Öğrenci, o derste neyi öğreneceğini ve bunun ne işe yarayacağını bilmeli. “Bugün türevin anlamını öğreneceğiz; bu, AYT’de her yıl birkaç soruda karşınıza çıkıyor” demek, motivasyonu ve derse katılımı artırıyor.
3. Ön bilgileri hatırlatmak
Yeni bilgi, öğrencinin zaten bildikleriyle ilişkilendirildiğinde daha kolay öğreniliyor. Ön koşul bilgiler, öğrenci ile yeni konu arasındaki köprü. Türeve geçmeden önce limiti hatırlatmak gibi.
4. Yeni bilgiyi sunmak
Konu, uygun materyallerle sunuluyor: şemalar, grafikler, örnek sorular. Öğrencinin yeni bilgiyle ilk karşılaştığı bu aşamada, sunumun açık ve düzenli olması önemli.
5. Öğrenmeye rehberlik etmek
Öğretmen, örnek sorularla öğrencinin bilgiyi nasıl kullanacağını gösteriyor. Adım adım çözümler, ipuçları ve “bu soruda neye dikkat etmeliyiz?” soruları bu aşamanın parçası.
6. Öğrenciye uygulama yaptırmak
Öğrenci, öğrendiğini kendisi deniyor. Sınıfta soru çözümü bu aşamada başlıyor.
7. Dönüt vermek
Öğrencinin çözümü değerlendiriliyor; doğruysa pekiştiriliyor, yanlışsa nerede hata yaptığı gösteriliyor. Küçük sınıflarda bu dönüt anında verilebiliyor.
8. Performansı değerlendirmek
Konu sonunda kısa bir test ya da ödevle öğrencinin konuyu ne kadar öğrendiği ölçülüyor.
9. Kalıcılığı ve transferi sağlamak
Öğrenilen bilgi, tekrarlar ve farklı soru tipleriyle pekiştiriliyor. Amaç, öğrencinin bilgiyi daha önce görmediği bir soruda da kullanabilmesi.
Neden önemli?
Bu aşamalardan biri atlandığında öğrenme eksik kalıyor. Örneğin dönüt verilmeyen bir uygulama, yanlış öğrenmeyi kalıcı hale getirebiliyor. Derslerimizi bu aşamaları gözeterek planlamamızın nedeni bu.
Öğrenmenin öğrenci tarafındaki aşamalarını öğrenme süreci aşamaları yazımızda, derslerimizdeki etkin öğretim ilkelerini etkin öğretim yöntemleri yazımızda anlattık.