Öğrenme Nasıl Gerçekleşir? Öğrenme Sürecinin Aşamaları ve Etkileyen Faktörler
Öğrenme hayat boyu süren bir süreç. İnsan yaşadığı sürece yeni şeyler öğreniyor ve her öğrenme onu biraz değiştiriyor: Önceden yapamadığı şeyleri yapabilir hale geliyor, çevresine yeni anlamlar yüklüyor. Sınava hazırlanan bir öğrencinin bu süreci tanıması, nasıl daha verimli çalışabileceğini anlamasına yardımcı olur.
Öğrenme nedir?
Psikologlar ve eğitimciler öğrenmeyi, bireyin çevresiyle etkileşimi sonucunda davranışlarında ortaya çıkan gözlenebilir ve kalıcı bir değişiklik olarak tanımlıyor. Burada iki kelime önemli: gözlenebilir ve kalıcı. Bir konuyu dinleyip “anladım” demek, öğrenmenin ilk adımı; ama o bilgiyi bir hafta sonra bir soruda kullanabilmek, gerçek öğrenme.
Öğrenme sürecinin dört aşaması
- Gözlem ve algılama: Bilgiyle ilk karşılaşma. Derste konuyu dinlemek, kitapta okumak.
- Uygulama ve sınama: Bilgiyi kullanmayı denemek. Örnek soru çözmek, hata yapmak, düzeltmek.
- Anlama ve yorumlama: Bilginin neden öyle olduğunu kavramak, diğer bilgilerle bağlantı kurmak.
- Yansıtma (transfer): Öğrenileni yeni ve farklı durumlarda kullanabilmek. Sınavda daha önce görmediğiniz bir soruyu çözebilmek bu aşamanın göstergesi.
Bu aşamalar bazen o kadar hızlı gerçekleşiyor ki fark edilmiyor. Ama zor konularda her birine ayrı ayrı zaman ayırmak gerekiyor.
Öğrenmeyi etkileyen faktörler
Öğrenmeyi kolaylaştıran ya da zorlaştıran etkenler dört başlıkta toplanabilir:
Öğrenenle ilgili: Motivasyon, yaş, olgunlaşma, dikkat, kaygı düzeyi, önceki bilgiler ve fizyolojik durum (uyku, beslenme).
Öğrenilecek konuyla ilgili: Konunun anlamlı olup olmaması, zorluk düzeyi, önceki konularla bağlantısı.
Yöntemle ilgili: Öğrenmeye ayrılan zaman, öğrencinin aktif katılımı, tekrarın sıklığı.
Ortamla ilgili: Geri bildirimin niteliği ve sıklığı, sınıf atmosferi, ailenin desteği.
Bir öğrenci olarak ne yapabilirsiniz?
- Dersi yalnızca dinlemeyin; aynı gün soru çözerek uygulayın.
- Bir konunun “neden”ini sorun; ezberle yetinmeyin.
- Kaygınızı yönetin; aşırı kaygı dikkati ve hafızayı olumsuz etkiliyor.
- Düzenli uyuyun; öğrenilen bilgi uykuda pekişiyor.
- Geri bildirim isteyin; hatalarınızı erken fark etmek öğrenmeyi hızlandırıyor.
Pratik çalışma yöntemleri için etkili çalışma teknikleri yazımıza, derslerimizde bu ilkeleri nasıl uyguladığımıza etkin öğretim yöntemleri yazımıza göz atabilirsiniz.